ΓΝΗΣΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

Ἱεραποστολικόν, Ἑποικοδομητικόν καί Ἀντιαιρετικόν φυλλάδιον.
ΑΡΙΘΜ. ΦΥΛΛΟΥ 515 – ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2006


ΑΦΙΕΡΩΜΑ
ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ
ΚΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΩΝ ΔΙΔΑΧΩΝ
ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ ΤΟΥ ΑΙΤΩΛΟΥ[1]

 
Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ἔζησε σέ μιά περίοδο μεγάλης δοκιμασίας διά τό Ἔθνος καί τήν Ὀρθοδοξία. Δέν ὑπῆρξε ἴσως ἄλλη πιό σκοτεινή περίοδος τοῦ ‘Εθνικοῦ μας καί θρησκευτικοῦ βίου. Κυριαρχοῦσε παντοῦ «πικρῆς σκλαβιᾶς χειροπιαστό σκοτάδι». Ὑπῆρχε τόση ἀγραμματωσύνη, ὥστε οἱ ἄνθρωποι νά ἔχουν ἀγριέψει. Γι’ αὐτό καί πρώτη του ἐνασχόλησις ἦτο τά γράμματα, ἡ παιδεία, ἡ ἵδρυσις σχολείων. Μέσα ἀπό τόν τρόπον τινά ἀπολογισμόν τοῦ ἔργου του, τόν ὁποῖον ἔκαμε εἰς μίαν ἐπιστολήν του τήν ὁποίαν ἀπέστειλε τό 1779, δηλαδή τό ἔτος τοῦ μαρτυρίου του, στόν ἀδελφό του τόν Χρύσανθο, ὁ ὁποῖος ἦτο σχολάρχης στή Νάξο, καταλαβαίνουμε σέ ποιά πλαίσια ἐκινήθη τό παιδευτικό του πρόγραμμα. Γράφει:
“Τά κατ’ ἐμέ δέ καί περί μέ φαίνονται πολλά καί πίστευτα εἰς τούς πολλούς καί μήτε γώ δύναμαι νά τά καταλάβω. Τόσον δέ μόνον λέγω σοι, διά νά δοξάσης τόν Κύριον καί νά χαρῆς, τι γίνεται ρκετή μετάνοια εἰς τούς δελφούς. ως τριάκοντα παρχίας περιλθον, δέκα σχολεα Ἑλληνικά ποίησα, διακόσια διά τά κοινά γράμματα, το Κυρίου συνεργοντος καί τόν λόγον βεβαιοντος διά τινων πακολουθησάντων σημείων”.
‘Εδῶ βλέπομεν ὅτι ἡ ἐπιτυχία τοῦ ἔργου του δέν ὀφείλεται σέ «ἐκπαιδευτικά προγράμματα», ἀλλά εἰς τήν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ. Καί σκοπός του δέν ἦταν οἱ ολλές γνώσεις, ἀλλά ἡ κατά τήν Ἑλληνορθόδοξον παράδοσιν «μόρφωσις Χριστοῦ» στίς καρδιές τῶν ἀκροατῶν του. Ὅπως διαβάζουμε καί σέ ἄλλες κατηχήσεις κέντρο τῆς διδασκαλίας του ἡ Ἀγία Τριάδα, ἡ ‘Ενανθρώπησις τοῦ Χριστοῦ, ἡ Παναγία Μητέρα τοῦ Θεοῦ, οἱ ἅγιοι, ἡ προσευχή και μάλιστα νοερά προσευχή, ἡ κάθαρσι τῆς καρδις ἀπό τά πάθη, ἡ μετάνοια καί γενικά ὅ,τι συμβάλλει εἰς τήν καλλιέργειαν γνησίου ὀρθοδόξου χριστιανικοῦ φρονήματος. Κατεφέρετο, βεβαίως κατά τῆς ἀγραμματωσύνης, διό καί προέτρεπε τούς Χριστιανούς νά δρύουν Σχολεία, λλά το περιεχόμενο τῆς παιδείας καί ὁ σκοπός τῶν σχολείων ἦταν πολύ διαφορετικά ἀπό τό περιεχόμενο καί τόν σκοπό τῆς παιδείας πού κυριαρχοῦσε τότε στήν Δύση. ‘Ιδού τί λέγει σέ μιά διδαχή του:
“Σς λέγω καί λλο ν θέλετε νά μέ σκλαβώσετε. χω ένα φυσικόν δίωμα γώ: ἀπό μικρόν παιδίον πού μουνα γαποσα τά μικρά παιδιά καί ταν βλέπω κανένα παιδίον μέ φαίνεται νά νοίξω τἠν καρδίαν μου νά τό βάλω μέσα. νίσως καί θέλετε νά μέ σκλαβώσετε, δέν μπορείτε μέ λλον τρόπον παρά ν θέλετε νά μο χαρίσετε τά παιδιά σας. γώ νά τά εὔχωμαι, νά παρακαλώ τόν Θεόν νά ζήσουν, νά προκόψουν καί εγένειά σας νά τά θρέφετε, νά τά χωμε μαζί. Σς βαστάει καρδιά σας νά μο τά χαρίσετε; –Χάρισμά σου, ἅγιε το Θεο. –Μέ σκλαβώσετε, δελφοί μου, τώρα πού καί τό αμα μου νάχύσω διά τἠν γάπην σας, δέν με φαίνεται τίποτες. Καλά, εγένειά σας μο χαρίσετε τά παιδιά σας, μή γώ τί έχω νά σ χαρίσω; Σς παρακαλώ, νά επτε χριστιανοί μου, διά κείνους πού μο ἐχάρισαν τά παιδιά τους, τρες φορές: Θεός συγχωρήσοι καί λεήσοι αυτούς. νας νθρωπος θέ νέ σέ φιλεύση. Τί εσαι καλύτερα εχαριστημένος; Νά σο δώση δέκα λειτουργίες μουχλιασμένες ή μία νά εναι γερή καί καλή; Καλά παιδιά μου, μο χαρίσετε τά παιδιά σας, μή νά δομεν, χετε καί σχολεον πού νά διαβάζουν, νά μανθάνουν γράμματα τά παιδιά σας; –Δέν χομε, γιε το Θεο. –Τέτοια παιδιά γράμματα μο χαρίσετε; Τί τα θέλω; Χάρισμά σας. Παιδιά ὡσάν τά γουρουλόπουλα νά ἔχω δέν τό καταδέχομαι, διατί εμαι υπερήφανος. Χάρισμά σας. σάν θέλετε χαρίσετέ μου καί να σχολείον δώ ες τήν χώραν σας νά μανθάνουν τά παιδιά μας γράμματα, νά ξεύρουν πο περιπατούνε καί τότε νάν τά εύχωμαι νά ζήσουν, νά προκόψουν. Αμή δεν είναι καλά να βάλετε όλοι σας να κάμετε ένα ρεφενέ, να βάλετε καί πιτρόπους νάν τό κυβερνον το σχολείον, νά βάνουν διδάσκαλον νά μανθάνουν λα τά παιδιά καί πλούσια καί πτωχά χωρίς νά πληρώνουν; Διατί ἀπό το σχολείον μανθάνομεν τό κατά δύναμιν τί εναι Θεός, τί εναι γία Τριάς, τί εναι άγγελοι, ρχάγγελοι, τί εναι δαίμονες, τί εναι παράδεισος, τί εναι Κόλασις, τί εναι μαρτία, ρετή. πό τό σχολεον μανθάνομεν τί εναι γία Κοινωνία, τί εναι Βάπτισμα, τί εναι τό γιον Εχέλαιον, τίμιος Γάμος, τί εναι ψυχή, τί εναι κορμί, τα πάντα πό τό σχολεῖον τά μανθάνομεν, διατί χωρίς τό σχολεῖον περιπατομεν ες τό σκότος. Καλύτερα νά χης εἰς τήν χώραν σου σχολεῖον λληνικόν παρά νά χης βρσες και ποταμούς, διατί βρύσις ποτίζει τό σμα, τό δέ σχολεον ποτίζει τήν ψυχήν, τό σχολεῖον ανοίγει τές κκλησίες, τό σχολεῖον νοίγει τά μοναστήρια. νίσως καί δν τανε σχολεα, πο ἤθελα γώ νά μάθω ν σς διδάσκω; γώ, χριστιανοί μου, φθειρα τήν ζωήν μου εἰς τήν σπουδήν σαράντα πενήντα χρόνους, γώ εδιάβασα καί περί ερέων καί περί σεβῶν καί περί θέων καί περί αρετικών, τά βάθη τῆς σοφίας ρεύνησα. λες ο πίστες εναι ψεύτικες, κάλπικες, ὅλες τοῦ Διαβόλου. Τοτο κατάλαβα ληθινόν, θεον, οράνιον, σωστόν, τέλειον καί διά λόγου μου καί διά λόγου σας, πώς μόνη πίστις τῶν εσεβῶν καί ρθοδόξων χριστιανῶν είναι καλή καί γία, τό νά πιστεύωμεν καί νά βαπτιζώμεθα εἰς τ νομα το Πατρός καί το Υο καί το ἁγἰου Πνεύματος”.
Ἕνα ἄλλο στοιχεῖο τοῦ γνησίου ὀρθοδόξου φρονήματος ἀπό τό ὁποῖον ἐμφορεῖτο ἡ διδασκαλία του ἦτο καί τό γεγονός, ὅτι βόωνμε πολύ τό ἱεραποστολικό φρόνημα. Ἔβλεπε τόν ἑαυτό του σάν ἀπεσταλμένο τοῦ Χριστοῦ, διά τοῦτο καί ἡ διδασκαλία του πάντοτε ἔφερνε μετάνοια στούς ἀκροατές του καί ἐπιστροφή στόν Θεό, τά δέ θαύματα τά ὁποῖα ἐπιτελοῦσε ἀποδείκνυαν ὅτι πράγματα οἱ ἄνθρωποι ἤρχοντο κοντά στόν Θεό. Θεωροῦσε τόν ἑαυτό του ἀνάξιο γι’ αὐτό τό ἔργο, ἀλλά καί ὑποχρεωμένο νά τό φέρη εἰς πέρας. Τἀ λόγια πάνω σέ αὐτό τό θέμα θυμίζουν τά λόγια τοῦ ‘Αποστόλου Παύλου:γώ γάρ εμί ἐλάχιστος τῶν Ἀποστόλων, ς οὐκ εἰμί ἱκανός καλεῖσθαι ἀπόστολος” (Α' Κορ. ιε', 9). κανε πολύ συχνά ἀναφορές στό ἀποστολικό ἔργο καί ἐπανελάμβανε:
«Εὔλογον καί πρέπον ήτον, αδελφοί μου, να είχα και εγώ την καρδίαν μου καθαράν, ωσάν τους αγίους Αποστόλους, εδώ οπού αξιώθηκα και ήλθα εις την ευλογημένην σας χώραν και σάς απέλαυσα και με εδεχθήκετε ως Απόστολον του Χριστού μας, να έχω εκείνην την χάριν του παναγίου Πνεύματος να ευλογήσω την χώραν σας, μα δεν την έχω, επειδή και είμαι αμαρτωλός. Πλήν αποτολμώ και παρακαλώ τον γλυκύτατόν μου Ιησούν Χριστόν και Θεόν, καθώς ευσπλαγχνίσθη τότε δια μέσου των αγίων Αποστόλων, έτσι και τώρα να ευσπλαγχνισθή ο Κύριος δια πρεσβειών της Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας και πάντων των Αγίων και δι’ ευχών του πανιερωτάτατου αυθέντου και δεσπότου ημών και των αγίων ιερέων, να στείλη ουρανόθεν την χάριν του και την ευλογίαν του να ευλογήση και αυτήν την χώραν και όλα τα χωρία των χριστιανών, να ευλογήση τα σπίτια σας και να ευλογήση και τους άνδρας και τας γυναίκας, τα παιδιά σας, τα πράγματά σας και τα έργα των χειρών σας. Και πρώτον, αδελφοί μου, άμποτε να ευσπλαγχνισθή ο Κύριος να συγχωρήση τα αμαρτήματά σας, ανίσως έχετε ωσάν εμένα, ειδέ και δεν έχετε να σάς φυλάγη να μη κάμετε, και να φυτεύση και να ριζώση εις την καρδίαν σας την ειρήνην, την αγάπην, την ομόνοιαν, την πραότητα, την θερμήν πίστιν, την ορθήν εξομολόγησιν και να σάς αξιώση να περάσετε και εδώ καλά, ειρηνικά, ηγαπημένα και εις αυτήν την ματαίαν ζωήν και μετά ταύτα να πηγαίνετε και εις τον Παράδεισον, εις την πατρίδα μας την αληθινήν, να χαίρεσθε και να ευφραίνεσθε, να δοξάζετε την αγίαν Τριάδα”.
Ἕνα ἄλλο χαρακτηριστικό τοῦ κηρύγματός του καί τοῦ ἔργου του γενικά ἦτο τό προφητικόν του χάρισμα, ἐφαίνετο δηλαδή ἕνα ἕνας προφλητης τοῦ Θεοῦ, ὄχι μέ τήν ἔννοια τοῦ προλέγειν τά μέλλοντα, (καί αὐτό ἔγινε), ἀλλά ὑπό τήν εὐρυτέραν ἔννοιαν τοῦ προφητικοῦ του ἔργου, δηλαδή τοῦ ἀνθρώπου πού φέρνει τό μήνυμα τοῦ Θεοῦ στούς ἀνθρώπους. Αὐτό ἀκριβῶς ἀποδεικνύει καί τό γεγονός, ὅτι ἔκαμεν πολύ συχνά ἀναφορές στόν Προφήτη ‘Ηλία, σέ τέτοιο σημεῖο, ὥστε νά παραλληλίζη τήν ἀποστολή του, μέ τήν ἀποστολή τοῦ Προφήτου ‘Ηλία. Ἔλεγε διά τόν Προφήτη ‘Ηλίαι:
«Ὁ Προφήτης Ηλίας, χριστιανοί μου, όταν θα έλθη να διδάξη, δεν θα φανερωθή εις τον κόσμον ως λέγει το άγιον Πνεύμα. Μόνον δύο πράγματα θα φανερωθούν: ζήλος του και το κήρυγμά του. Και των δύο αυτών με κατέστησεν άξιον ο Θεός και μου τα εδώρησε με το άπειρόν του έλεος”.
Ἦταν τόσο ἔντονη ἡ αἴσθησις τῆς παρουσίας τοῦ Προφήτου Ἠλία, ὥστε νά προτρέπει τούς χριστιανούς, ὅταν ἐρχόνταν νά τοῦ ἀσπαστοῦν τό χέρι νά ψάλλουν τό ἀπολυτίκιο τοῦ Προφήτου Ἠλία: Λέγει σέ μία ὁμιλία του:
“Τώρα η ευγένειά σας έχετε σκοπόν να μου φιλήσετε το χέρι. Ο πανάγαθος Θεός να σάς ευλογήση. Και αν πέσετε όλοι απάνου μου, εγώ αποθαίνω. Αμή δεν είναι καλύτερα να φιλήσετε την εικόνα του Ιησού Χριστού μας και να τον παρακαλέσετε να με φυλάγη από τές παγίδες του Διαβόλου και μάλιστα των Εβραίων, οπού εξοδιάζουν χιλιάδες πουγγιά δια να με θανατώσουν; Και εγώ σάς εύχομαι. Μά πάλιν, παιδιά μου, δια να μη σάς πικράνω, σταθήτε δεξιά και αριστερά και εγώ το δίνω το χέρι μου. Και μη το πιάνετε και με τραβάτε ένας εδώ και άλλος εκεί, διατί με ξεπλατίζετε και αποθαίνω, άνθρωπος είμαι και εγώ, δεν είμαι άγγελος. Και μη φωνάζετε και με ξεκουφαίνετε. Κάμετε στράτα, χριστιανοί μου. Ομπρός όλοι οι άγιοι ιερείς και οι ψαλτάδες ψάλλοντες το “Ένσαρκος Άγγελος”.
Ὁμιλῶν καί διά τόν ἀντίχριστο, τόν ὁποῖο ἐντοπίζει εἰς τήν ὕπαρξι τῶν Ἑβραίων, οἱ ὁποῖοι τόν πολεμοῦσαν καί τελικά τόν ἐθανάτωσαν, λέγει:
«Ὁ Αντίχριστος αδελφοί μου, είναι άνθρωπος, οπού έχει κακήν γνώμην, κακήν προαίρεσιν και κατοικάει μέσα ο Διάβολος εις την καρδίαν του και λέγει πώς είναι Θεός και ο Αντίχριστος θέ να θανατώση τον προφήτην Ηλίαν. Εγώ, αδελφοί μου, εξετάζοντας έμαθα και εκατάλαβα πώς ο προφήτης Ηλίας ήλθε και ο Αντίχριστος ήλθε και εθανάτωσε τον προφήτην Ηλίαν. Ο προφήτης Ηλίας, χριστιανοί μου, είναι ζωντανός τόσες χιλιάδες χρόνους και ηξεύρει ο Θεός που τον έχει φυλαγμένον έως την σήμερον. Ανίσως και θέλετε να μάθετε που ευρίσκεται, εδώ κοντά είναι και αυτός: τα λόγια όπου σάς λέγω εκεινού είναι”.
Δηλαδή ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ἦταν ἕνας ἀληθινός ἱεραπόστολος μαζί καί ἐθναπόστλος.  Ἡ διδασκαλία του ἀπέβλεπε στήν μετάνοια, στήν ἐπιστροφή στόν Θεό, στήν γνῶσι καί στήν ἐφαρμογή τῆς διδασκαλίας τοῦ Χριστοῦ, στήν ζωή τῆς ‘Εκκλησίας, δηλαδή στήν ἐσωτερική λύτρωσι τοῦ ἀνθρώπου, ἡ ὁποία θά ἔφερνε, ὅπως καί τήν ἔφερε, καί τήν λύτρωσι τήν ἐξωτερική, τήν λύτρωσι ἀπό τήν σκλαβιά τῶν Τούρκων. Καί τό ἔργο καί ἡ προσφορά του ἐσφραγίσθηκαν καί μέ τό τίμιο αἷμά Του, τό μαρτυρικό του θάνατο, διά τοῦτο εἶναι καί ἱερομάρτυρας καί τιμᾶται ὡς ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΑΣ. Καί ὅλο αὐτό τό  καταπληκτικό διά τήν ἐποχή του ἔργο, φθάνει καί σέ μᾶς, καί στούς χριστιανούς ὅλων τῶν αἰώνων, καί μᾶς παραγγέλλει νά βαδίσουμε στά ἴχνη του, καί νά ἐγκολπωθοῦμε τήν διδασκαλία του, δηλαδή νά παραμείνουμε ‘Ορθόδοξοι, καί μάλιστα γνήσιοι, ὄχι μόνον κατ’ ὄνομα, ἀλλά καί στήν πραγματικότητα, νά μείνουμε πιστοί στίς παραδόσεις καί νά ἀκολουθήσουμε πιστά τήν διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ, νά ἀγωνισθοῦμε μέχρις ἐσχάτης μας ἀναπνοῆς ἵνα «μορφωθῆ Χριστός ἐν ἡμῖν», ὥστε νά βροῦμε τό πραγματικό νόημα στήν  ζωή μας. ‘Αμήν.


 
[1] Ὁμιλία ἐκφωνηθεῖσα  κατά τήν 24ην Αὐγούστου (ἐ.ἡ.), μνήμη τῶν Ἁγίων Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ καί Διονυσίου Ἀρχιεπισκόπου Αἰγίνης τοῦ ἐν Ζακύνθῳ, εἰς τόν ἑορτάζοντα Μετοχιακόν Ἱερόν Ναόν – Παρεκκλήσιον τῆς Μητροπόλεώς μας Μεσογαίας καί Λαυρεωτικῆς, τοῦ Ἁγίου ΚΟΣΜΑ τοῦ ΑΙΤΩΛΟΥ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐκτισμένος εἰς τήν κορυφήν τοῦ Πράσινου Λόφου εἰς Ἀρτέμιδα (Λοῦτσα) κοντά εἰς τό ἀεροδρόμιον τῶν Σπάτων, εἰς μίαν πράγματι μαγευτικήν περιοχήν.  Τήν προηγουμένην ἐγένετο Ἑσπερινός, ἐνῶ τήν κυριώνυμον ἡμέραν ἐτελέσθη ὑπό τῶν Ἱερέων π. Θωμᾶ Κοντογιάννη καί π. ‘Ανδρέα Σίντνιεβ ἡ θεία Λειτουργία, κατά τήν ὁποίαν ἐχοροστάτησεν καί ὡμίλησεν ὁ Μητροπολίτης Μεσογαίας καί Λαυρεωτικῆς (τῆς Γνησίας Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας) Σεβ. Κήρυκος, ὁ ὁποῖος ἀνεφέρθη εἰς τήν μεγάλην προσωπικότητα, τό ἔργον καί τήν προσφορά εἰς τό Ἔθνος καί τήν ‘Ορθοδοξία τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ, τονίσας ὅτι, «ἡ προσφορά τοῦ Ἁγίου ἀγκαλιάζει ὄχι μόνον τούς τότε ‘Ορθοδόξους, ἀλλά καί τούς σημερινούς, καί ὅλο τό κόσμο, καί τοῦτο διότι ἡ πίστις εἰς τόν Χριστόν καί τά ἰδανικά τῆς ἐλευθερίας, τῆς παιδείας καί τῆς δικαιοσύνης, τά ὁποῖα ἐδίδαξε καί ὑπηρέτησε, ἔχουν παγκόσμια καί διαχρονική ἀκτινοβολία. Εἶναι ἀγαθά τά ὁποῖα μποροῦμε νά βιώσουμε καί ἐμεῖς σήμερα χάρις στό ἔργο του, χάρις στή δική του προσφορά, χάρις στήν δική του θυσία, ἡ ὁποία ξεκίνησε ἀπό τήν προτροπή τοῦ Ἀποστόλου Παύλου «μηδείς τό ἑαυτοῦ ζητείτω, ἀλλά τό τοῦ ἑτέρου ἕκαστος» καί ἔφθασε μέχρι τό μαρτύριο καί τήν θυσία».

ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ
@ ΓΟΕΕ 2006